Waarom het project ‘Stadsvaart’ een vergissing is

Infomarkten, beknopte flyers en uitgebreide rapporten en een eerste bijeenkomst van bezorgde burgers uit Sint-Jozef: het project ‘Stadsvaart’ kreeg een plaats in het politieke en maatschappelijke debat in Brugge. Na het begraven van de piste ‘Schipdonkkanaal’ om de ontsluiting van de Zeebrugse haven via het water te versterken en te verzekeren heeft de vorige Vlaamse Regering onder impuls van CD&V Minister Crevits dit nieuwe project opgestart. In concreto komt het erop neer om aanpassingen en verbeteringen aan te brengen langs het kanaal Brugge-Gent om zo een vlottere doorvaart van grotere schepen te verzekeren langs Brugge.

Open VLD had al van in het begin reserves. Ook na de organisatie van de infomarkten voor de bevolking blijft deze behouden of werden ze zelfs nog versterkt. Mijn conclusie is alvast getrokken: het project ‘Stadsvaart’ dient zo snel mogelijk van tafel geveegd te worden. En daarvoor zijn er 2 goede redenen: ten eerste zijn de offers die van Brugge gevraagd worden overdreven en onrealistisch – iets waar nu in de pers op gefocust wordt – maar ten tweede is het project op lange termijn ook niet wenselijk voor Brugge. Deze reden blijft eerder onderbelicht (omdat ze minder spectaculaire tegenargumenten heeft: het gaat hem hierbij niet om het onteigenen en laten verdwijnen van een hele woonwijk of van een stuk van onze geklasseerde vesten) maar is op zijn minst even belangrijk voor hen die de leefbaarheid van onze stad belangrijk vinden. Ik ga hier dieper op in.

De eerste reden spreekt tot de verbeelding: een wijk op Sint-Jozef laten verdwijnen in het kader van de verbreding van het kanaal en het aanleggen van een langere en bredere sluis druist in tegen het gezond verstand. Overigens zou in één van de voorgestelde scenario’s niet alleen de wijk maar ook een stuk R30 verdwijnen. Het is nog maar de vraag hoe dit zou ingepast worden in de verkeersknoop die Brugge nu al kent.

Als men zou kiezen voor wat iedere weldenkende Bruggeling verkiest, namelijk het behoud van een volledige en levendige buurt waar wonen en handel al meer dan een eeuw vervlochten zijn, is het project niet meteen van de baan. Er zijn er nog andere opties. Zo schuift het ontwerpplan scenario’s naar voor die het wegsnijden van grote stukken Vesten zou inhouden. Terwijl her en der (terecht) geopperd wordt om de Vesten rond onze stad opnieuw helemaal rond te maken zou de uitvoering van deze scenario’s hier net een afbraak inhouden van deze groene gordel. Het is overigens maar de vraag of dit in overeenstemming zou zijn met de strenge Unesco- en andere regels.

zeebrugge_diepwaterhaven_2De maatschappelijke kost van het project Stadsvaart is dus, in de veronderstelling dat één van de voorliggende scenario’s voor Brugge gerealiseerd zou worden, op korte termijn te hoog. Veel te hoog.

Maar er is meer. Er is ook een reden op langere termijn, wat beter verstopt weliswaar, die mij een tegenstander maakt van dit project. Het project Stadsvaart is immers een stille doder die de mobiliteitsknoop in Brugge helemaal zal dichttrekken en de leefbaarheid voor het noorden en het oosten van onze stad ernstig in het gedrang zal brengen. We mogen niet vergeten waarom het project er is: de ontsluiting van onze Brugse zeehaven. Akkoord, in de modal shift (de manieren waarop de haven ontsloten is) scoort het water te zwak. Het is nochtans relatief goedkoop, relatief snel en vooral ecologisch verantwoord. Maar ‘Stadsvaart’ is enkel kunnen ontstaan in de zoektocht in het post-Schipdonkkanaal-tijdperk. De bedoeling van ‘Stadsvaart’ is om het kanaal Brugge-Oostende en meer bepaald het stuk Brugge-Oostkamp zo aan te passen dat grotere schepen van meer dan 100 meter en met een gewicht tot 2500 ton gemakkelijk op dit kanaal en rond onze stad kunnen navigeren. Het vervolg is simpel: een betere infrastructuur (snellere sluizen, modernere bruggen en breder water) zal leiden tot meer scheepvaart. En meer scheepvaart zal leiden tot meer ‘bruggenmiserie’. In 2011 was er sprake van 6000 schepen die Brugge passeerden. Twee derden daarvan waren vrachtschepen! En voor decennia lang gaan de Bruggelingen niet kunnen en mogen klagen: we hebben nieuwe en moderne bruggen en zullen daar blij om moeten zijn. En laat ons eerlijk zijn: een project als ‘Stadsvaart’ is niet iets wat je om de paar jaar kan doen. Zo’n project schept een situatie van vele decennia. Eén keer Stadsvaart gerealiseerd is zijn we vertrokken voor een onomkeerbare situatie die decennia zal duren. Het is eenvoudig: het project Stadsvaart steunen is niet anders dan de eigen mobiliteits-strop aansnoeren. En dat voor de komende decennia. Deze tweede reden van verzet tegen Stadsvaart verdient de nodige aandacht in het debat. Het is (uiteraard!) minder emotioneel en tot de verbeelding sprekend als tientallen bewoners die vrezen dat hun hele wijk onder water verdwijnt maar het is wel iets die vele duizenden Bruggelingen zich moeten realiseren.

Ik heb er alle vertrouwen in dat het zover niet zal komen. De verschillende onofficiële reacties die ik al kon optekenen van Brugse verantwoordelijken doet de nodige twijfel blijken en soms weerzin vermoeden. Open VLD heeft zich alvast als eerste partij duidelijk uitgesproken over de vele twijfels over de haalbaarheid en de wenselijkheid van dit project. Dat in de procedure overigens werd gekozen voor een apart parcours voor enerzijds een oplossing voor Steenbrugge-brug (waar al jaren een oplossing voor nodig is) en anderzijds voor de rest van het project doet alvast vermoeden dat het gezond verstand én een lange-termijnvisie op de leefbaarheid van onze stad toch de prioriteit zal zijn. Paniek is momenteel niet nodig, waakzaamheid wel. En dat garandeer ik.